به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو، امین حامیخواه، منتقد و پژوهشگر، با اشاره به مفاهیم عمیق فلسفی و تبارشناسی ادراک در تاریخ اندیشه، بیان کرد: تاریخ بشر در بنیاد خود تاریخ نگاه و منظرسازی بوده است و این مستند نیز به زیبایی حول محور پرسش از ادراک، معنای «من» و مفهوم سوبژکتیویته شکل گرفته است؛ چنانکه از طرح مسئله نفسانیات در اعترافات سنت آگوین و شک دکارتی تا نقد ادراکات حسی در فلسفهی هیوم، همگی در بافت بصری و فرمال اثر بازتاب یافتهاند.
امین حامیخواه با اشاره به ساختار روایی چندلایه و خودبازتابنده فیلم پیرامون رابطه نویسنده و متن بیان کرد: فیلمنامه «دریایی که میاندیشد» مرزهای میان واقعیت، شخصیت و نویسنده را در هم میشکند؛ نویسنده همان چیزی را مینویسد که زندگی میکند و همان چیزی را انجام میدهد که مینویسد، تا جایی که تقدم و تأخر علّی به چالش کشیده میشود و این اثر در امتداد تجربیات فیلمسازانی چون ژانلوک گدار قرار میگیرد که داستانی درباره چگونگی ساختهشدن خود داستان روایت میکنند.
او با تمجید از ساختار فرمال و میزانسنهای تأثیرگذار مستند افزود: کارگردان با بازی هوشمندانه با مقیاس تصویر، قاببندیها و شکستن خطوط ادراکی متعارف همچون تغییرات نسبت ابعاد تصویر و نورپردازیها در بخشهای مختلف فیلم موفق شده است مخاطب را به چالش فکری بکشد و او را در تجربه زیسته اثر و پرسشهای بنیادین معرفتشناختی سهیم کند.
او با اشاره به غرق شدن ذهن انسان در تصویرهای ذهنی و بحران «من» افزود: مسئله بنیادین فیلم تنها اشتباه در شناخت نیست، بلکه گرفتار شدن آگاهی در تصویر ساختهشده از خویشتن است؛ چنانکه استعاره دریا نشان میدهد چگونه ذهن با تصوری نادرست از خود، از امکان زیست واقعیاش فاصله میگیرد و مفهوم من را به یک برچسب زبانیِ صرف فرو میکاهد.
امین حامیخواه با استناد به سنت سینمای تجربی و خود بازتابنده جهان، از جمله آثار ژانلوک گدار، پیتر گرینوی و الکساندر کلوگه، بیان کرد: این اثر سینمایی را نباید به مجموعهای از شعبدههای بصری یا خطاهای اپتیکی تقلیل داد، بلکه ارزش بالقوه آن در تبدیل خطای دید به مسئلهای درباره هستیشناسی ادراک نهفته است؛ پرسش بنیادینی که میپرسد آیا سینما میتواند تماشاگر را از جایگاه مطمئنِ سوژهای که جهان را تماشا میکند، به موضوعی تبدیل کند که خود در معرض دیده شدن و قضاوت قرار دارد.
این منتقد با اشاره به قدرت خیال در اندیشه فیلسوفان و شاعران بزرگ ایران و جهان، از جمله ابنسینا، مولانا و حافظ، بیان کرد: نیروی خیال در سنت فلسفی ما همواره جایگاهی بنیادین داشته است؛ چنانکه اثر سینمایی نیز با تکیه بر همین پتانسیل، امکان ساخت اثری فلسفی را نه از طریق ارائه مفاهیم انتزاعی، بلکه به واسطه خود ابزار سینما و بازی با الزامات بصری محقق میکند.





























