به گزارش محمد (مهیار) جوادیفر خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو، در این نشست که با حضور جمعی از هنرمندان، کارشناسان، علاقه مندان و مسئولان سازمان سینمایی در سالن سیف الله داد خانه سینما برگزار شد، علیرضا اسماعیلی معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی با اشاره به اینکه در این حوزه دو نوع نشست طراحی شده است گفت: یکی از این نشست ها در حوزه فناوری است که اداره کل زیر ساخت مسئول آن است و مجموعه نشست هایی در حوزه پیشرفت های فناوری نوین در سینمای ایران پیش بینی شده که اولین نشست آن با موضوع بررسی جلوه های ویژه فیلم «موسی کلیم الله» برگزار شد.
وی با توضیح اینکه این پژوهش ها در اختیار فعالان حوزه سینما قرار خواهد گرفت، تصریح کرد: در این نشستهای تخصصی سوال هایی که طرح میشود و نیز پاسخ هایی که داده می شود را آماده می کنیم تا در دسترس مجموعه هایی که به محتویات آن نیاز دارند، قرار گیرد.
اسماعیلی با اشاره به این نکته که بسیاری از تحقیقات در حوزه های مختلف از قبل انجام شده، گفت: از سال ۱۳۹۵ هر سال شورای پژوهش تشکیل شده و یک سری پژوهش هم در این مدت انجام شده است. مهم این است که همه تلاش کنیم تا پژوهش های انجام شده در مسیر تعالی و ارتقای سینمای ایران در حوزه های مختلف قرار گیرد.
معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی اظهار امیدواری کرد که برگزاری این نشست ها به ارائه راه حل برای مسائل گوناگون سینمای ایران منجر شود.
حسین یزدان شناس مدیرکل دفتر مطالعات، توسعه دانش و مهارت های سینمایی هم در این نشست با ارائه گزارشی درباره روند کار پژوهش در سازمان سینمایی، گفت: دفتر مطالعات، توسعه دانش و مهارت های سینمایی، سالانه فراخوان اولویت های پژوهشی سینما را منتشر می کند که براساس این اولویت ها از سوی محققان پیشنهادهای پژوهشی ارائه میشود. در نهایت این پیشنهادها در شورای پژوهشی سازمان سینمایی بررسی و برخی از آنها بر اساس اولویت ها انتخاب می شود.
وی در ادامه گفت: این پژوهش ها تحت نظارت یک ناظر تخصصی کامل می شوند و برای اینکه از این پژوهش ها بیشتر و بهتر استفاده شود، این نشست ها را تحت عنوان ارائه یافته های پژوهشی از سال گذشته آغاز کردیم که در مجموع ده نشست با موضوعات مختلف برگزار شد و امسال اولین نشست را با موضوع خلأها و چالش های حقوقی سینمای ایران برگزار می کنیم.
عدم شفاف سازی؛ معضل حقوقی سینمای ایران
در ادامه محمدجواد ولی زاده محقق و پژوهشگرِ «خلاها و چالش های حقوقی سینمای ایران» نیز در سخنانی با محوریت حقوق مخاطب، حقوق مالکیت معنوی، حقوق قراردادها و حقوق رقابت گفت: «سینما» فارغ از اینکه یک آورده فرهنگی، فکری و اجتماعی است، یک «صنعت» هم محسوب می شود. هرچه این صنعت قوی تر باشد، به همان نسبت هم محتوای اثر قویتر خواهد بود. هر چه محتوای فرهنگی اجتماعی فاخرتر باشد، سبب می شود نظام عرضه و تقاضایی که در سینما شکل میگیرد، فربهتر و قویتر باشد. ولی چیزی که ما در صنعت سینمای ایران می بینیم این است که سینمای ما فاصله زیادی با یک صنعت قوی دارد.
وی با توضیح اینکه سینماگر ما کمتر ریسک اقتصادی می کند، گفت: با وجود تلاش هایی که صورت گرفته و مصوباتی که وجود دارد و نیز بودجه هایی که در این زمینه صرف می شود، اگر نشانگانِ آن را بررسی کنیم به این حقیقت می رسیم که سینماگران ما به فرصت های کم ریسک تن میدهند و وارد حوزه های پرریسک نمیشوند. وقتی علت یابی میکنیم متوجه میشویم یکی از دلایل اصلی آن همین مشکلات حقوقی حوزه سینماست.
وی عدم شفاف سازی را یکی از معضلات این حوزه عنوان کرد و گفت: مرزهای حقوقی ذینفعانی که در این حوزه فعالیت می کنند، مشخص نیست. طبیعتا تاثیری که این نابسامانی می گذارد این است که صنعت سینما آن گونه که باید، خودش را نشان نمی دهد. در واقع کارویژه مباحث حقوقی یعنی شفاف سازی مرزهای حقوقی و تعیین مرزهای منافعی که در این حوزه وجود دارد.
ولی زاده یکی از علل اصلی عدم رشد صنعت سینما در ایران را مسائل حقوقی دانست و گفت: با وجود آنکه در سال های اخیر صنعت سینمای ما رشد زیادی کرده، اما وقتی آن را با کشورهای رقیب مقایسه می کنیم متوجه می شویم آنها چند قدم از ما جلوتر هستند و جا دارد که ما تلاش مضاعفی در این حوزه انجام دهیم.
فقر پژوهشی در حوزه بحث های حقوقی سینما، لزوم توجه به مسایل حقوقی برای پیشرفت سینما به عنوان ابزار رسانه ای مهم در جهان امروز، ابهامات نظری در مبانی تحلیلی و ساختاری، تعارض، تعدد و تداخل وظایف نهادهای نظارتی، ضعف و ناکارآمدی قوانین حقوقی در حوزه سینما، ناآگاهی مخاطب نسبت به حقوق خود، کمبود ساز و کارهای حمایت عملی و شفافیت در فرآیندها، عدم تطابق قوانین حقوق مالکیت معنوی با فضای فعلی و تحولات نوین فناوری، تفاوت مالکیت معنوی با حقوق قراردادها، عدم شفافیت در قراردادها و استفاده گسترده از قراردادهای شفاهی، ابهام و نارسایی در تعیین مالکیت و حقوق عوامل تولید و… برخی دیگر از موضوعاتی بود که این پژوهشگر به آنها پرداخت.
تنظیمگری حقوقی نداریم
مهدی کوهیان، حقوقدان حوزه رسانه نیز در این نشست با تقدیر از انتخاب چنین عنوانی برای یک پژوهش سینمایی گفت: ما سه نوع قرارداد هنری داریم. گاهی حقوق یک اثر واگذار می شود مثل حقوق مالکیت یک فیلمنامه که می توان آن را واگذار کرد. یک مدل دیگر از قرارداد هم این است که شما سفارش می دهید و کار برای شما آماده می شود. یک مدل دیگر هم قرارداد ناشی از استخدام است. خیلی ها حقوق ناشی از استخدام را با سفارش اشتباه می گیرند، در مدل سفارشی، طرف می تواند در خانه بنشیند و برای شما کار انجام دهد. این سه موردی که گفتم سه روش مختلف حقوقی است.
وی یکی از مشکلات اصلی حقوقی را در چگونگی تنظیم قرار دادها عنوان کرد و گفت: وقتی می خواهیم به حقوق قراردادها بپردازیم سئوال این است که آیا قرار داد طبق «قانون کار» ببندم و بروم در لیست پیمان تامین اجتماعی یا قرار داد طبق «قانون مدنی» ببندم و مشمول معافیت مالیاتی بشوم. ما در این حوزه واقعا دچار تشتت هستیم. جایی وجود ندارد که اینگونه مسائل را تنظیم گری کنیم و بعد آن را برای قانون گذار ارسال کنیم.
کوهیان در ادامه به مشکلات پیش آمده در این خصوص پرداخت و گفت: به همین خاطر در حوزه هنر این اتفاق افتاده است. فکر نمی کنم کل بودجه بخش تامین اجتماعی صندوق هنر در سال گذشته یک «همت» را رد کرده باشد در حالی که فقط از حوزه صنعت تصویر کشور نزدیک به « ۵همت» ضریب پیمان قرار دادهایی است که تهیه کنندگان ما به تامین اجتماعی پرداخت می کنند.
در انتهای این نشست کارشناسان مدعو به سئوالات طرح شده از سوی حاضرین پاسخ دادند.
لادن طاهری، محمدرضا فرجی، محمدحسین فرج، حسن آقاکریمی، محمد آلادپوش، امیررضا معتمدی، امیر اثباتی، محمدعلی حسین نژاد، فرخ یکدانه، مصطفی احمدی، شهرزاد راستانی و اکبر محبی از حاضران در این نشست بودند.
