به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو، در دومین جشنواره بینالمللی فیلم فضای باز ایران؛ چهارمین کارگاه تخصصی این رویداد با عنوان «جای دوربین» با حضور مهدی جعفری، مدیر فیلمبرداری و فیلمساز، برگزار شد؛ کارگاهی که در آن اهمیت جایگاه دوربین، نقطه دید راوی، خلاقیت کارگردان و نقش مخاطب در شکلگیری اثر سینمایی مورد بررسی قرار گرفت.
مهدی جعفری در این کارگاه با اشاره به تصویری که گاهی از کارگردان در ذهن مخاطب وجود دارد، گفت: از دور ممکن است این تصور شکل بگیرد که کارگردان جایی مینشیند و کار راحتی دارد، اما پشت این آرامش باید دید چه مسیری را طی کرده و چه چیزهایی را از سر گذرانده است.
او با تأکید بر اهمیت مشخص بودن جای دوربین برای کارگردان ادامه داد: وقتی کارگردان تکلیفش با جای دوربین روشن نباشد، کار به درستی پیش نمیرود. دوربین در جایگاههای مختلفی مانند «منظر»، «نظاره» و «ناظر» قرار میگیرد و انتخاب هرکدام از این جایگاهها، نوع مواجهه مخاطب با جهان فیلم را تغییر میدهد.
جعفری داستان فیلمسازی را از لحظهای دانست که انسان توانست بخشی از واقعیت را از جهان جدا و در آن دخل و تصرف کند. به گفته او، از همینجا پای نفر سومی به نام «ناظر» به میان میآید؛ کسی که در سینما میتوان از او بهعنوان «راوی» یاد کرد. در چنین شرایطی، تماشاگر جهان فیلم را از منظر دیگری میبیند و وظیفه راوی سنگینتر میشود؛ چراکه باید مشخص شود قاب را از کجا و با چه نگاهی ببینیم.
این مدیر فیلمبرداری با اشاره به نقش «نقطه دید راوی» در تعیین جای دوربین عنوان کرد: جای دوربین باید هم از نظر کالبد و هم از نظر روح مورد بررسی قرار گیرد. کالبد، مجموعه مباحث فنی و تکنیکالی است که فیلمساز آنها را میشناسد و میآموزد، اما در بخش روح، با موضوعات پیچیدهتری روبهرو هستیم.
او افزود: تنها مسائل فنی یا زیباییشناختی تعیینکننده نیستند. باید دید آیا این بخش از فیلمنامه به تنش نیاز دارد؟ آیا نیازمند حرکت است؟ و در مجموع چه چیزی باید در مقابل دوربین جان بگیرد. بنابراین انتخاب جای دوربین، فقط یک تصمیم تکنیکی نیست، بلکه با چگونگی جانبخشی به عناصر مقابل دوربین ارتباط دارد.
جعفری در ادامه، جای دوربین را دارای دو سطح واکنش «فیزیکی» و «شیمیایی» دانست و گفت: بخش فیزیکی به آموختهها و مهارتهای تکنیکی ما مربوط میشود، اما بخش شیمیایی ارتباط زیادی با مخاطب دارد. اگر مخاطب نباشد، اثر نیز ارزش خود را از دست میدهد؛ چراکه اثر هنری با تماشاگر متولد میشود.
در ادامه این کارگاه، مباحثی همچون اهمیت مخاطبشناسی، نقش خلاقیت کارگردان و چگونگی کشف جای دوربین نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دومین جشنواره بینالمللی فیلم فضای باز ایران شامگاه شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ با معرفی برگزیدگان در اقامتگاه بومگردی هفت محل باغ دیلمون لاهیجان به کار خود پایان میدهد.
