به گزارش گروه رادیو پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو و به نقل از روابط عمومی معاونت صدا، حمیدرضا افتخاری دبیر پنجمین جشنواره برنامههای رادیویی «پژواک» با مرور تاریخچه این رویداد گفت: پنج سال پیش جشنواره پژواک با تمرکز بر برنامههای مستند رادیویی و با هدف احیای این گونه جذاب اما کمرنگ شده در رادیو آغاز به کار کرد. در سه دوره نخست، این هدف بهطور کامل محقق شد و مستند رادیویی توانست دوباره جایگاه خود را در رادیو بازیابد. از دوره چهارم، جشنواره از مستند رادیویی فراتر رفت و در قالب جشنواره برنامههای رادیویی در امتداد ۱۴ جشنواره پیشین رادیو، برگزار شد.
او درباره نقش جشنوارهها در نظام تولید محتوای رادیو توضیح داد: در رادیو معتقدیم جشنوارهها موتور محرک تولید هستند. رقابتی که میان برنامهسازان برای رسیدن به سکوهای جشنواره شکل میگیرد، به بالا رفتن کیفیت، خلاقیت و تنوع تولیدات کمک میکند. رسانههای نوظهور بسیاری طی ده تا پانزده سال گذشته ظهور و افول داشتهاند، اما رادیو همچنان پابرجاست؛ زیرا بر ویژگی ذاتی خود یعنی زنده بودن و همراهی لحظهای با مخاطب، تکیه دارد. جشنواره رادیویی نیز باید از همین ویژگی بهره ببرد.
افتخاری در بخش دیگری از سخنانش به روند آمادهسازی پنجمین دوره جشنواره اشاره کرد و گفت: کار جشنواره از اوایل خرداد آغاز شد و جلسات شورای سیاستگذاری برای تدوین فراخوان برگزار شد. قرار بود فراخوان اواسط تیر منتشر شود که جنگ ۱۲ روزه آغاز شد و بر اساس ذات لحظهای رادیو تصمیم گرفتیم مسیر فراخوان را تغییر دهیم و آن را کاملاً به موضوع دفاع مقدس ۱۲ روزه اختصاص دهیم. عنوان این دوره نیز به همین دلیل به «پژواک، حماسه ایستادگی» تغییرکرد.
او ادامه داد: با وجود این تغییر رویکرد، جشنواره همچنان با شعار اصلی خود «صدای واقعی، پژواک حقیقت» ادامه پیدا میکند؛ اما درونمایه محوری امسال اتحاد و همدلی است و آثاری در جشنواره پذیرفته میشوند که بر همین بستر شکل گرفته باشند. هدف اصلی ما بازتاب واقعیتهای دفاع مقدس ۱۲ روزه است و در کنار آن چهار هدف فرعی نیز تعریف شده، بازنمایی رشادتهای نیروهای نظامی و مردمی در دفاع از کشور، گرامیداشت شهدای این دوران، افشای بدعهدیها و سیاستهای استکباری غرب، و نمایش اتحاد ملی و یکدلی مردم. این اهداف ذیل همان رویکرد اصلی جشنواره دنبال میشوند.
افتخاری درباره موضوعات جشنواره نیز توضیح داد: برای برنامهسازان ۹ محور موضوعی از جمله دانش بومی بهعنوان ضامن استقلال، اقتدار نیروهای نظامی، رویکرد عملیات صادق ۳، خانواده یکپارچه، اتحاد و همدلی، تابآوری اجتماعی که یکی از مهمترین عوامل موفقیت کشور در دفاع مقدس ۱۲ روزه بود؛ جهاد تبیین با محوریت افشای سیاستهای غرب، پاسداشت زبان فارسی با تمرکز بر ادبیات مقاومت، ارتباط با خدا و معنویت بهعنوان کلید سلامت روانی و خودباوری، مقاومت در برابر زورگویی، شهدای دفاع مقدس ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران بهعنوان عامل اتحاد ملی در نظر گرفته شده است.
او با اشاره به ساختار بخشهای جشنواره گفت: جشنواره امسال سه بخش دارد: بخش مسابقه یا بخش اصلی، بخش ویژه و بخش مستمر. بخش مسابقه همان بخش رقابتی جشنواره است که برنامهسازان آثار خود را برای آن ارسال میکنند. بخش ویژه به موضوعات خاص سال اختصاص دارد و بخش مستمر نیز ادامه فعالیتهای ادوار گذشته است.
افتخاری با اشاره به تغییر رویکرد جشنواره امسال گفت: جشنواره پنجم بهطور کامل تحتتأثیر جنگ ۱۲ روزه و فضای دفاع مقدس شکل گرفته و درونمایه اصلی آن بر اتحاد و همدلی استوار است. هدف ما پژواک رخدادهای واقعی آن ایام و تمرکز کامل برنامهسازی بر اتفاقات ۱۲ روزه است.
او ادامه داد: در این مسیر تلاش کردیم ساختار اصلی جشنواره را حفظ کنیم، اما موضوعات و بخشها را متناسب با شرایط جدید بازطراحی کردیم. برای جشنواره ۹ موضوع در نظر گرفته شده است: دانش بومی بهعنوان ضامن استقلال که نسخه متمایلشده موضوع پیشرفت در سال گذشته است، اقتدار نیروهای نظامی با رویکرد عملیات صادق ۳، خانواده یکپارچه، اتحاد و همدلی، رمز تابآوری اجتماعی که واقعاً مهمترین عامل پیروزی در این جنگ بود، جهاد تبیین و افشای سیاستهای غرب، پاسداشت زبان فارسی با تمرکز بر ادبیات مقاومت، ارتباط با خدا و معنویت بهعنوان کلید سلامت روانی و خودباوری، مقاومت مردم ایران در برابر زورگویی، شهدای دفاع مقدس ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران بهعنوان عامل اتحاد ملی.
افتخاری ساختار بخشهای جشنواره را نیز چنین تشریح کرد: جشنواره سه بخش دارد: بخش اصلی یا مسابقه، بخش ویژه و بخش مستمر. بخش اصلی کاملاً بر موضوعات ذکرشده متمرکز است. بخش ویژه موضوعی مستقل خواهد داشت و بخش مستمر به برنامههایی اختصاص دارد که از ۲۳ خرداد تا اول بهمن بازه رسمی دریافت آثار روی آنتن رفتهاند. در این بخش، آثار پخششده مربوط به جنگ ۱۲ روزه بهصورت اتفاقی توسط دبیرخانه انتخاب و داوری میشوند. در حالی که بخش مسابقه مخصوص آثاری است که بهصورت اختصاصی برای جشنواره تولید شده و پیش از آن در هیچ جشنواره دیگری شرکت نکردهاند.
او درباره محوریت بخش ویژه نیز توضیح داد: بخش ویژه جشنواره کاملاً به نقش رهبری در دفع حمله ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی اختصاص دارد. سه محور این بخش عبارت است از: رهبر محبوب من با موضوع پایگاه مردمی رهبر انقلاب؛ رهبر شجاع من با محور مواضع مقتدرانه و رفتار شجاعانه در ایام بحران؛ و رهبر مدبر من با موضوع تدابیر کارگشای فرمانده کل قوا. برنامهسازان میتوانند آثار خود را در هر ساختاری تولید و برای داوری ارسال کنند.
افتخاری سپس به جوایز بخش مسابقه اشاره کرد و گفت: در بخش اصلی، ۹ جایزه با ۹ موضوع جشنواره تعریف شده است که هر یک با نام «ایران» گره خوردهاند و همراه با نشانی از شهدای شاخص آن حوزه اهدا میشوند؛ از جمله ایران نوآور با نشان شهید تهرانچی، ایران مقتدر با نشان شهید حاجیزاده، ایران حماسه با نشان شهید سلیمانی، ایران بصیر در حوزه جهاد تبیین، ایران فرهنگی با نشان فردوسی در حوزه ادبیات مقاومت، ایران سلامت با نشان مرحوم دکتر اعتماد سعید در حوزه تابآوری اجتماعی، ایران مقاوم، ایران رشید و ایران پرچم.
او درباره ساختارهای مورد پذیرش نیز توضیح داد: در جشنواره، تمرکز اصلی همچنان بر مستند است؛ بهگونهای که از نه جایزه بخش مسابقه، سه ساختار کاملاً مستند هستند. سایر ساختارها شامل برنامه ترکیبی، گفتوگومحور، مسابقه، پخش، مینیفیچر و پیامهای آگاهیبخش عمومی (PSA) است. همچنین یک جایزه ویژه نیز برای آثار نمایشی در همه موضوعات در نظر گرفته شده است.
دبیر جشنواره به تشریح بخش مستمر پرداخت و گفت: بخش مستمر تنها به شبکههای معاونت صدا اختصاص دارد. این بخش شامل شش ساختار برنامهای گفتوگومحور، تحلیلی-تأکیدی، گفتارمحور، طنز، مجموعه مستند و نمایش رادیویی است و آثاری در آن داوری میشوند که در بازه پس از جنگ تا پایان مهلت ارسال آثار روی آنتن رفتهاند. شبکهها میتوانند آثار خود را بدون محدودیت در انتخاب موضوع به دبیرخانه معرفی کنند و داوری بهصورت نمونهگیری انجام خواهد شد.
او بیان کرد: درباره تقویم برگزاری جشنواره: از ۳۰ آبان دریافت آثار را آغاز میکنیم. آثار بخش مسابقه باید تا ۱۵ دی ارسال شوند. بخش ویژه و بخش مستمر نیز تا اول بهمن فرصت ارسال دارند. طبق روال چهار دوره گذشته، برنامههای راهیافته به مرحله نیمهنهایی و سپس مرحله داوری نهایی در هفته آخر اسفند، یعنی ۲۴ اسفند، از طریق رسانههای راهنمای جشنواره اعلام میشوند. همچنین نامزدهای دریافت جایزه نیز ۱۰ اردیبهشت معرفی خواهند شد.
افتخاری عنوان کرد: مراسم اختتامیه در ۲۷ اردیبهشتماه، همزمان با اول ذیالحجه و سالروز ازدواج آسمانی حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س)، در سالن همایشهای بینالمللی صداوسیما برگزار میشود و برگزیدگان این دوره معرفی خواهند شد.
افتخاری با تاکید بر این نکته که یک اثر ویژه نیز در این جشنواره مورد قدردانی قرار خواهد گرفت، اظهار کرد: در حوزههای تهیهکنندگی، گویندگی، بازیگری، کارگردانی، گزارشگری و نویسنده از یک اثر ویژه قدردانی خواهیم کرد و اسامی برگزیدگان این رشتهها در روز اختتامیه اعلام خواهد شد.
دبیر پنجمین جشنواره رادیویی درباره حذف بخش پژوهش در این دوره از جشنواره خاطرنشان کرد: امسال این بخش از حالت رقابتی خارج شده و به بخش علمی تبدیل شده است. کمیته علمی جشنواره در همکاری با دانشگاهها در حال تولید و سفارش مقالات پژوهشی است. این مقالات در قالب پنلهای علمی، سه روز پیش از مراسم اختتامیه ارائه خواهند شد.
افتخاری به پرسشی درباره رقابت رادیو با پادپخش و سکوهای نمایش خانگی تأکید کرد که رادیو اصولاً رقیبی در معنای مستقیم ندارد و عنوان کرد: رادیو را به عنوان یک رسانه صدا پایه میشناسیم با مأموریتها و کارکردهای خاص خودش؛ همانطور که سکوهای نمایش صرفاً در حوزه نمایش رقابت میکنند و در سایر ساختارها اصلاً قابل مقایسه نیستند. جنس مخاطب و شیوه رجوع مخاطب به هر کدام متفاوت است، بنابراین هیچکدام دیگری را حذف نمیکند.
او افزود: قدرت گرفتن پخشها در فضای مجازی نه تنها تهدید نیست بلکه امیدبخش است. هرچقدر رسانههای صوتی بیشتر شنیده شوند، توجه به رادیو هم افزایش پیدا میکند. ما با افتخار جشنواره را برگزار میکنیم بدون اینکه نگران ایجاد میدان برای سایر رسانههای صوتی باشیم.
افتخاری درباره کارگاههای آموزشی و ارتباط با نسل جدید اظهار کرد:
کارگاههای آموزشی این دوره متناسب با نیاز جشنواره برگزار میشود و از آذرماه آغاز خواهد شد. کارگاههای چهار دوره گذشته هم در تارنامه موجود است. هدف این است که برنامهسازان، مهارتها و گونههای کمتر دیدهشده مثل مستند رادیویی را دوباره احیا کنند.
افتخاری تأکید کرد: جشنواره پژواک صرفاً برای برگزاری یک رویداد تشریفاتی ایجاد نشدهاست. ما جشنواره برگزار نمیکنیم که فقط اختتامیهای داشته باشیم، چند جایزه بدهیم و تمام. هدف این جشنواره موتور محرک تولید است.
دبیر پنجمین جشنواره رادیویی پژواک درباره بینالمللی شدن جشنواره گفت: سال گذشته به دلیل اتفاقات بینالمللی، بخش ویژه و مشارکت رسانههای حوزه مقاومت داشتیم. اما امسال موضوع جشنواره یک موضوع ملی بود و طبیعتاً علاقه بینالمللی برای مشارکت وجود نداشت؛ بنابراین این دوره به شکل ملی برگزار شد.
