به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو و به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، مستند «لکنت» ساخته منصوره میرمعرب، به مناسبت روز جهانی آگاهی از لکنت زبان و با همکاری ایکوم ایران و موزه سینمای ایران، شامگاه چهارشنبه، ششم آبان‌ماه، در سالن فردوس موزه سینما به نمایش درآمد. پس از نمایش فیلم، سیداحمد محیط طباطبایی، رئیس ایکوم ایران، و منصوره میرمعرب، کارگردان اثر، درباره موضوع فیلم، تجربه زیسته افراد دارای لکنت و چالش‌های کمتر دیده‌شده آنان گفت‌وگو کردند.
محیط طباطبایی: موزه موفق باید پذیرای همه گروه‌های جامعه باشد
سیداحمد محیط طباطبایی در ابتدای این نشست، ضمن قدردانی از مدیریت و کارکنان موزه سینمای ایران برای فراهم‌کردن زمینه نمایش این مستند، به اهمیت پرداختن به مسائل اجتماعی در آثار مستند اشاره کرد.
او با تأکید بر ضرورت توجه موزه‌ها به نیازهای گروه‌های مختلف جامعه گفت: موزه زمانی فعال و موفق است که بتواند افراد بیشتری را با ویژگی‌ها و نیازهای متفاوت در خود جای دهد و شرایط مناسب‌تری برای حضور و مشارکت آنان فراهم کند.
رئیس ایکوم ایران با اشاره به جایگاه فرهنگ در توسعه اجتماعی، توجه فرهنگی را یکی از راه‌های شناخت و مواجهه درست با مسائل جامعه دانست و اظهار کرد که بسیاری از مشکلات، در کنار ابعاد اقتصادی، نیازمند نگاهی فرهنگی و تلاش برای تغییر نگرش‌ها هستند.
او با اشاره به آثار منصوره میرمعرب، توجه این فیلم‌ساز به مسائل اجتماعی و تلاش برای تغییر نگاه مخاطب را ارزشمند دانست و افزود که تولید مستقل چنین آثاری، با وجود دشواری‌های مالی و اجرایی، می‌تواند زمینه طرح موضوعاتی را فراهم کند که کمتر در معرض توجه عمومی قرار گرفته‌اند.
«لکنت را باید شناخت، نه اینکه به آن برچسب زد»
محیط طباطبایی در ادامه، بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به افراد دارای لکنت تأکید کرد و گفت: «لکنت را نباید به‌عنوان یک بیماری یا محدودیت دید، بلکه باید آن را یک ویژگی خاص دانست که باید درک شود، پذیرفته شود و با آن همراهی کرد.»
او با اشاره به اهمیت آگاهی‌بخشی درباره شیوه ارتباط با افراد دارای لکنت افزود که محیط‌های فرهنگی، از جمله موزه‌ها، باید به فضاهایی امن تبدیل شوند؛ فضاهایی که افراد بتوانند بدون نگرانی از قضاوت یا برخورد نامناسب، حضور پیدا کنند، نیازهایشان را بیان کنند و از امکانات فرهنگی بهره‌مند شوند.
رئیس ایکوم ایران با اشاره به ارتباط ناآگاهی و رفتارهای نادرست اجتماعی گفت: «برخورد غلط با موضوعات گاهی از جهل ناشی می‌شود. این جهل ترس می‌آورد و ترس هم رفتارهای خشن و این‌چنینی را به همراه دارد. هرچقدر سطح آگاهی و شناخت خودمان را نسبت به هم بالا ببریم، قطعاً به جایی می‌رسیم که می‌توانیم همدیگر را درک کنیم و بفهمیم. نتیجه این آگاهی، همزیستی و همراهی بیشتر خواهد بود.»
او همچنین با اشاره به تجربه افرادی که به دلیل لهجه یا ویژگی‌های گفتاری خود احساس شرمندگی می‌کنند، بر مسئولیت جامعه در پذیرش تفاوت‌ها تأکید کرد و گفت که ویژگی‌های زبانی و گفتاری نباید به عاملی برای طرد یا تحقیر افراد تبدیل شوند.
موزه‌ها؛ از نگهداری میراث تا مسئولیت اجتماعی
محیط طباطبایی در بخش دیگری از سخنانش، مسئولیت اجتماعی موزه‌ها را یکی از زمینه‌های مهم فعالیت این نهادها دانست و اظهار کرد که موزه‌ها، علاوه بر حفاظت از میراث فرهنگی، می‌توانند در شناخت مسائل روز جامعه و تقویت همدلی و تعامل اجتماعی نقش‌آفرین باشند.
او با تشبیه نقش موزه‌ها به جایگاه بزرگان خانواده در گذشته، گفت همان‌طور که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در بسیاری از خانواده‌ها محل رجوع و گفت‌وگو هنگام بروز اختلاف بودند، موزه‌ها نیز می‌توانند با تکیه بر حافظه تاریخی و دانایی انباشته خود، در مواجهه با مسائل اجتماعی به جامعه کمک کنند.
منصوره میرمعرب: افراد دارای لکنت گاهی برای پرهیز از قضاوت، سکوت می‌کنند
در ادامه نشست، منصوره میرمعرب درباره شکل‌گیری ایده ساخت مستند «لکنت» توضیح داد که آشنایی با خانواده یکی از کودکان دارای لکنت و اطلاع از گردهمایی اعضای یک انجمن در پارک ساعی، زمینه آغاز پژوهش و ساخت این فیلم را فراهم کرد.
او گفت در جریان تحقیق و فیلم‌برداری، با ابعاد تازه‌ای از زندگی افراد دارای لکنت آشنا شده است؛ افرادی که گاهی به دلیل دشواری گفتار، کمتر صحبت می‌کنند و تلاش می‌کنند از موقعیت‌هایی که مستلزم گفت‌وگوست، دور بمانند.
این کارگردان با اشاره به یکی از تجربه‌هایش در گفت‌وگو با فردی دارای لکنت گفت که او برای پرهیز از پرسیدن یک سؤال ساده در ایستگاه اتوبوس، گاهی آن‌قدر منتظر می‌ماند تا موقعیت مورد نظرش بدون نیاز به صحبت‌کردن برطرف شود. به گفته میرمعرب، چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد که دشواری‌های زندگی افراد دارای لکنت، تنها به نحوه صحبت‌کردن محدود نیست و می‌تواند بر ارتباطات روزمره و حضور اجتماعی آنان نیز اثر بگذارد.
ساخت مستقل فیلم و دشواری جلب مشارکت افراد
میرمعرب با اشاره به اینکه ساخت این مستند سه تا چهار سال زمان برده است، از دشواری‌های تولید آن سخن گفت و توضیح داد که فیلم‌برداری را به‌تنهایی انجام داده و برای به سرانجام رساندن پروژه، با موانع متعددی روبه‌رو بوده است.
او همچنین جلب رضایت افراد دارای لکنت برای حضور در فیلم را یکی از دشواری‌های مهم این تجربه دانست و گفت برخی از افرادی که در ابتدا برای مشارکت اعلام آمادگی کرده بودند، بعداً از حضور در فیلم منصرف شدند؛ موضوعی که روند تولید را بارها با مشکل مواجه کرد.
این فیلم‌ساز در پایان، با اشاره به پیگیری تجربه افراد دارای لکنت در کشورهای دیگر گفت که برای شناخت بهتر این مسئله، با کمک اعضای انجمن لکنت ایران تلاش کرده است با افرادی در آلمان و دیگر کشورها ارتباط برقرار کند. به گفته او، این بررسی‌ها نشان داد که تجربه برخوردهای نامناسب اجتماعی، به ایران محدود نیست و افراد دارای لکنت در جوامع دیگر نیز ممکن است با رفتارهای مشابه روبه‌رو شوند.
اکران ویژه «لکنت» در موزه سینمای ایران، بار دیگر بر اهمیت دیده‌شدن تجربه‌های کمتر شنیده‌شده و ضرورت فراهم‌کردن محیط‌هایی تأکید کرد که در آن تفاوت‌های فردی نه زمینه طرد، بلکه مبنایی برای شناخت، احترام و همزیستی باشند.
