به گزارش گروه تئاتر پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو و به نقل از روابطعمومی خانه تئاتر، آیین بزرگداشت سعید ذهنی شامگاه شنبه ۲۱ شهریورماه با حضور تاجبخش فنائیان، شهره سلطانی، ایوب آقاخانی، میکائیل شهرستانی، فرزانه کابلی، بهرام ابراهیمی، ارشام مؤدبیان، جمشید جهانزاده، فرزانه نشاطخواه، محسن حاجییوسفی، شهرام زرگر، علی جعفری پویان، بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر و جمعی از هنرمندان تئاتر و موسیقی در سالن عباس جوانمرد خانه تئاتر برگزار شد.
اجرای این مراسم را حمید یزدانی بر عهده داشت و حاضران در جریان آن، از تجربههای مشترک، خاطرات و ویژگیهای هنری و اخلاقی سعید ذهنی سخن گفتند.
از کلاس دانشگاه تا خلق موسیقی برای صحنه
تاجبخش فنائیان، کارگردان تئاتر و استاد دانشگاه، با مرور نخستین سالهای آشنایی خود با سعید ذهنی در دانشکده هنرهای زیبا گفت که استعداد، اخلاق و تواناییهای هنری این هنرمند از همان دوران دانشجویی توجه او را جلب کرده بود.
وی با اشاره به فعالیت همزمان ذهنی در تئاتر و موسیقی بیان کرد: «بعدها متوجه شدم سعید فقط یک دانشجوی تئاتر نیست، بلکه موسیقیدانی مستعد و علاقهمند است. این ویژگی، شخصیت هنری او را کاملتر میکرد.»
فنائیان همچنین از همکاری با سعید ذهنی در نمایش «هملت و دنکیشوت» یاد کرد و افزود موسیقی ساختهشده برای این اثر، حاصل درک دقیق آهنگساز از سبک نمایش، شخصیتها و روابط میان آنها بود و نشان داد موسیقی خلاق چگونه میتواند به رشد و ارتقای یک اثر نمایشی کمک کند.
این استاد دانشگاه، سعید ذهنی را هنرمندی خوشاخلاق، مؤدب، پرانرژی و برخوردار از جهان درونی عمیق توصیف کرد و برای ادامه حضور مؤثر او در عرصه هنر و مدیریت هنری آرزوی موفقیت کرد.
استادی که ذهن شاگرد را بیدار میکرد
ایوب آقاخانی، نویسنده، بازیگر، کارگردان و مدرس دانشگاه، در سخنان خود از جایگاه سعید ذهنی در مسیر حرفهایاش گفت و او را در شمار استادانی دانست که با ایجاد انگیزه، مسیر آینده دانشجویان خود را تغییر میدهند.
آقاخانی اظهار کرد: «من تاکنون ۴۶ کتاب منتشر کردهام و نخستین کتابم، «دوئتی کوتاه برای پاییز»، مدیون جرقه و انگیزهای است که سعید ذهنی در من ایجاد کرد. او با ورود به کلاس، ذهن شاگرد را بیدار میکرد؛ ابتدا نادانستههای ما را نشان میداد و سپس زیباییهای جهان را پیش رویمان قرار میداد.»
وی، ذهنی را هنرمندی دارای «فلسفه سادگی مطلق» توصیف کرد و گفت: «او در عین بزرگی، یک کودک میانسال است؛ انسانی که با خلوص و سادگی، دانش خود را در اختیار دیگران قرار میدهد.»
آقاخانی در پایان سخنان خود برای ادای احترام، مقابل سعید ذهنی زانو زد؛ لحظهای که با تشویق حاضران همراه شد.
هنرمندی میان دو جهان تئاتر و موسیقی
در ادامه، پیام تصویری محمد رحمانیان، نویسنده و کارگردان تئاتر، پخش شد. او با اشاره به آغاز دوستی و همکاری خود با سعید ذهنی از سال ۱۳۶۸ در دانشکده هنرهای زیبا، گفت که ذهنی از همان سالها در مقام آهنگساز، نوازنده، نویسنده، کارگردان و همراهی دلسوز در کنار گروههای نمایشی حضور داشت.
رحمانیان با یادآوری فعالیتهای ذهنی در بازیگری، نمایشنامهنویسی، دراماتورژی، کارگردانی و آهنگسازی، موسیقی نمایش «دایره گچی قفقازی» به کارگردانی زندهیاد حمید سمندریان را از آثار برجسته و ماندگار او دانست.
وی با بهره گرفتن از استعاره همین نمایش، سعید ذهنی را به «کودک دایره گچی» تشبیه کرد؛ هنرمندی که یک سوی وجودش را تئاتر و سوی دیگرش را موسیقی به سوی خود میکشند. رحمانیان تأکید کرد که ذهنی با هر اثر، بخشی از جان خود را بر صحنه به یادگار گذاشته است.
سعید ذهنی فقط هنرمند نیست؛ یک آرتیست است
میکائیل شهرستانی، بازیگر و کارگردان تئاتر، نیز سعید ذهنی را هنرمندی برخوردار از مجموعهای کمنظیر از اخلاق، معرفت، زیباشناسی و وفاداری به حرفه معرفی کرد.
شهرستانی گفت: «ما افراد بسیاری را در تئاتر، بازیگر یا هنرمند مینامیم اما درباره سعید باید از واژه آرتیست استفاده کرد. او در حوزههای مختلف هنر توانایی درخشیدن دارد و این ویژگی منحصربهفرد اوست.»
وی سپس خاطره ساخت موسیقی یک اثر تلویزیونی را روایت کرد و توضیح داد که سعید ذهنی از ساعت ۹ صبح تا ۳ بامداد روز بعد، بدون وقفه برای آن اثر موسیقی ساخت و طی یک شب، ۲۰ قطعه را آماده کرد؛ بیآنکه سخنی از مسائل مالی یا دستمزد به میان آورد.
شهرستانی افزود: «او در تمام آن ساعتها فقط به کیفیت هنری اثر فکر میکرد. کافی بود اشارهای کنم تا همان موسیقیای را که در ذهن داشتم، خلق کند.»
چهار دهه زندگی در متن موسیقی تئاتر
شروین عباسی، دبیر اجرایی انجمن موسیقی تئاتر، در ادامه بیانیه این انجمن را به مناسبت بزرگداشت سعید ذهنی قرائت کرد.
در بخشی از این بیانیه آمده بود: «نزدیک به چهار دهه است که نام سعید ذهنی با موسیقی فعال و پویا گره خورده است. او در این مسیر فقط آهنگساز نبوده، بلکه در کنار کارگردانان، بازیگران و گروههای نمایشی زیسته و موسیقی را در دل اتفاقات زنده صحنه جستوجو کرده است.»
در این متن همچنین از همکاری ذهنی با هنرمندانی چون زندهیاد حمید سمندریان، محمد رحمانیان، رضا بابک، زندهیاد هادی مرزبان، مجید جعفری و رامبد جوان یاد و بر نقش او در پیگیری مطالبات صنفی آهنگسازان، نوازندگان و خوانندگان تئاتر تأکید شد.
روایتی از پیوند هنر، دوستی و مدیریت فرهنگی
بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آشنایی خود با سعید ذهنی را مربوط به سال ۱۳۷۲ و جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان دانست؛ زمانی که با تماشای نمایش «خروسک پریشان» و شنیدن موسیقی خلاقانه آن، نگاه تازهای نسبت به جایگاه موسیقی در نمایش پیدا کرد.
رضایی با اشاره به همکاری با ذهنی در اجرای قطعه «هلال کاروان» همراه با ارکستر سمفونیک تهران گفت این اجرا، توانمندی او را در حوزه موسیقی ارکسترال نیز به نمایش گذاشت.
وی همچنین از برنامهریزی برای ثبت، تدوین و انتشار آلبومهای موسیقی تئاتر خبر داد و تأکید کرد که مسیر آرشیو و معرفی این آثار باید برای دیگر هنرمندان تئاتر و موسیقی نیز ادامه پیدا کند.
جادوی موسیقی با سادهترین عناصر
علی جعفری پویان، نوازنده و مدرس ویولن، خلوص، سادهنویسی و زیبانویسی را از مهمترین ویژگیهای آثار سعید ذهنی دانست.
وی گفت: «برخلاف تصور رایج، سادهنویسی آسانترین راه خلق اثر نیست، بلکه یکی از دشوارترین کارهای یک هنرمند است. سعید ذهنی با سادهترین عناصر موسیقایی، فضاهایی غنی، پیچیده و عمیق خلق میکند.»
جعفری پویان همچنین از مخاطبان خواست با شنیدن آگاهانه و معرفی آثار این هنرمند، از تولید و انتشار موسیقی باکیفیت حمایت کنند.
پیام تصویری منیژه محامدی، بازیگر، کارگردان و مترجم تئاتر، بخش دیگری از این مراسم بود. محامدی، حضور ذهنی در کنار هر کارگردان را «وزنهای اطمینانبخش» توصیف کرد و گفت او نهتنها شنوندهای صبور، بلکه هنرمندی است که سخنان همکارانش را درک و تحلیل میکند و بر پایه همین درک، رابطهای عمیق و حرفهای شکل میدهد.
رونمایی از آلبومی برای ثبت حافظه موسیقی فیلم
در ادامه مراسم، بیانیه مؤسسه فرهنگی و هنری زروان قرائت شد. در این بیانیه، ثبت، حفظ، تدوین و انتشار موسیقی تئاتر و فیلم ایران و فراهم کردن زمینه شنیده شدن این آثار در داخل و خارج از کشور، از اهداف اصلی این مؤسسه عنوان شد.
همچنین اعلام شد آلبوم «موسیقی فیلم» سعید ذهنی، همزمان با روز ملی سینمای ایران، در پلتفرمهای داخلی و بیش از یکصد پلتفرم بینالمللی موسیقی منتشر شده است.
این مؤسسه پیشتر نیز آلبوم مستقل «موسیقی تئاتر» سعید ذهنی را با هدف ثبت بخشی از گنجینه موسیقی تئاتر ایران منتشر کرده بود.
رفاقتی فراتر از صحنه
بهرام ابراهیمی، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون، نیز با مرور خاطرات سفرها و همکاریهای مشترک خود با سعید ذهنی، از دوستیای سخن گفت که به گفته او، تنها به صحنه و فعالیت حرفهای محدود نبوده است.
وی خطاب به ذهنی گفت: «سالها یکدیگر را نقد کردیم اما پشت همه این نقدها، احترام عمیق و رفاقتی ناگسستنی وجود داشت. تو برای من فراتر از یک همکار، آهنگساز یا کارگردانی و به دوستیات افتخار میکنم.»
ردپایی برای بازگشت نسلهای آینده
علیرضا گیلوری، مدیرعامل خانه تئاتر، با اشاره به ردپای ماندگار سعید ذهنی در تئاتر و موسیقی کشور اظهار کرد: «مطمئنم جوانانی که در ابتدا یا میانه راه، مسیر خود را گم میکنند، میتوانند با دنبال کردن ردپایی که شما به جا گذاشتهاید، به مسیر اصلی بازگردند.»
وی، ذهنی را هنرمندی مسئولیتپذیر، دقیق و پیگیر در امور صنفی توصیف کرد و گفت حضور او در انجمن موسیقی خانه تئاتر، تنها یک مسئولیت رسمی نبوده، بلکه با تلاش مداوم برای رفع مسائل اعضای انجمن همراه شده است.
گیلوری افزود: «او برای ما فقط یک همکار یا هنرمند نیست؛ یک الگوست. نگاه مقتدرانه اما مهربان او، دیگران را نیز به همراهی و انجام مسئولانه امور ترغیب میکند.»
بزرگداشت، پایان وظیفه یک هنرمند نیست
سعید ذهنی در بخش پایانی مراسم، سخنان خود را با عبارت «به نام پروردگار رنگ و آهنگ؛ به نام تئاتر، به نام موسیقی، به نام شعر و به نام رقص» آغاز کرد.
وی گفت: «بزرگداشت یک آرتیست به هیچ عنوان به معنای پایان انجام وظیفه نیست؛ بلکه آغاز انگیزهای بزرگتر برای کارهای نکرده، مسیرهای نرفته و آن چیزی است که باید بهتر از همیشه ساخته شود. باور دارم هنوز آثار بسیاری هست که باید بسازم و کارگردانیهای بسیاری هست که باید به سرانجام برسانم.»
ذهنی از استادان، همکاران، دوستان، اعضای خانواده و تمام کسانی که در مسیر هنری همراهش بودهاند، قدردانی کرد و افزود: «خانه تئاتر، خانه همه ماست. در این سالها زیاد سخن نگفتهام، زیرا معتقدم صحنه، جای کار کردن است نه حرف زدن.»
او سپس برای ادای احترام، یک دقیقه در برابر ساحت تئاتر تعظیم کرد؛ لحظهای که با تشویق ممتد حاضران همراه شد.
در پایان این مراسم، مدالیوم خانه تئاتر و لوح تقدیر به سعید ذهنی اهدا و از آلبوم «موسیقی فیلم» این هنرمند رونمایی شد.
پخش مستندی درباره زندگی و فعالیتهای سعید ذهنی، نوازندگی تار توسط عیسی زارعی، اجرای موسیقی ژوبین عسگریه و تکنوازی ویولن حامد ابراهیمی با اجرای قطعه «والس ترما»، از دیگر بخشهای این آیین بود.
این مراسم به همت خانه تئاتر، انجمن موسیقی تئاتر و مؤسسه فرهنگی و هنری زروان برگزار شد.
