به گزارش گروه تئاتر پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو و به نقل از ستاد خبری جشنواره، آیین افتتاحیه بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت با حضور مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد کاظمتبار دبیر این رویداد و جمعی از سفیران خارجی، مدیران و هنرمندان در برج آزادی برگزار شد.
پخش ویدیویی به یاد رهبر شهید ایران و فرماندهان شهید جنگهای تحمیلی ۱۲ روزه و رمضان بخش آغازین این مراسم بود که اجرای آن را کمال هاشمزاده برعهده داشت.
سعید خطیبزاده(معاون وزیر امور خارجه)، سعید مغیثه(رئیس مرکز بسیج رسانه ملی)، محمد اللهیاری فومنی (مدیرعامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی)، رضا بصیرت (مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی)، محسن سلیمانی فارسانی(مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس)، توحید معصومی (سرپرست معاونت هماهنگی و برنامهریزی ادارهکل هنرهای نمایشی)، مهدی محمدخانی (مدیر انتشارات روایت فتح)، امیر وجدانینیا (جانشین بنیاد فرهنگی روایت فتح)، حامد شبخیز (رئیس سازمان بسیج هنرمندان کشور)، محمد حبیبی (مدیرعامل انجمن هنرهای تجسمی انقلاب و دفاع مقدس)کورش زارعی، هوشنگ توکلی، شیوا خسرومهر، آرزو افشار، حسین مسافرآستانه، محسن سلیمانی فارسانی، آزیتا ترکاشوند، شیوا خسرومهر، انوش معظمی، خیام وقار کاشانی، رضا مردانی، اسلاو (نماینده فرهنگی سفارت روسیه)، مولویی (سفیر افریقای جنوبی)، چالی (نماینده سیاسی سفارت عراق) از جمله حاضران در این مراسم بودند.
محمد کاظمتبار، دبیر جشنواره، اولین سخنران این مراسم طی سخنانی با ادای احترام به مقام شامخ شهدا به ویژه رهبر شهید ایران بیان کرد: «بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت، از حیث برگزاری در شرایط جنگ، متفاوتترین دوره خود را سپری میکند. آغاز تدوین فراخوان ما همزمان با جنگ تحمیلی دوم شد و برگزاری برخی از بخشها، مانند افق مقاومت با جنگ تحمیلی سوم مقارن شد و ما وظیفهای جز برگزاری و حفظ سنگر تئاتر در ایام جنگ بر خود ندیدیم.»
او ادامه داد: «حاصل آن تلاشها، تولید چندین کتاب و ۲۵۵ روایت دراماتیک برای اقتباس بود و بیش از ۲۰ اثر صحنهای با موضوع جنگ تحمیلی سوم که به امید خدا از فردا روی صحنه خواهند رفت. تمام نگاه و ذهن ما این بود که بتوانیم بههنگام، اتفاقات را پوشش دهیم؛ لطف خدا شامل حال ما شد و تلاش و همت هنرمندان موجب شد که اکنون با افتخار بگوییم بیش از ۷۰ درصد آثار ما مرتبط با جنگ تحمیلی دوم و سوم است. همچنین، مجموعه نمایشنامههای «هشت صحنه از جنگ رمضان» که هر هشت اثر آن مرتبط با این واقعه است، به همت نویسندگان مجرب و برخی از برگزیدگان دوره نوزدهم جشنواره تولید شد.»
کاظمتبار در پایان تصریح کرد: «در پایان یاد دو عزیز را گرامی میدارم که در دوره گذشته در کنار ما بودند و اکنون به جمع شهدا پیوستند؛ شهید حاجآقا هادی استاد، معاون فرهنگی سپاه حضرت ولیعصر (عج) و شهید رضا پارسا مقدم که بازیگر یکی از نمایشهای دوره نوزدهم جشنواره ما بودند. از همه شما عزیزان، اعضای دبیرخانه و خانواده بزرگ بنیاد فرهنگی روایت تشکر میکنم و امیدوارم دعای خیرتان بدرقه راه این جشنواره باشد.»
در ادامه، مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: «این جشنواره یکی از جشنوارههای بااصالت، باکیفیت و جذاب بوده است. همیشه خاطرم هست که جشنواره دفاع مقدس در هر جغرافیایی و در هر نقطهای از کشور که برگزار میشد، برای همه ما باعث کنجکاوی بود که چه کسانی در حوزه دفاع مقدس کار کردهاند و چه کارهای جذابی را میتوانیم از چهرهها ببینیم. همیشه بهترینهای دفاع مقدس، برای تئاتر نمایشنامه نوشته و ژانرهای جذابی را پیشنهاد میدادند؛ این جشنواره همیشه مخاطب خاص خود را هم در میدان تئاتر و هم در جامعه داشته است.»
او افزود: «زمانی جشنواره تئاتر دفاع مقدس دیگر به شکل قدیمیاش برگزار نشد؛ فکر میکنم از دوره دهم یا یازدهم به بعد، شاید دوستان برگزارکننده به مقتضای زمان به این نتیجه رسیدند که اگر اجراها در مکانهای تولید و در شهرهایی که تولید میشود برای مردم روی صحنه برود، اثرگذاری بیشتری داشته باشد اما فکر میکنم در شرایط اجتماعی امروز و با توجه به مفهومی که مقاومت امروز برای ما دارد بهویژه مقاومتی که مردم در جنگهای اخیر نشان دادند و تعریفش برای ما خیلی ملموستر شده بهتر است، از دورههای بعد، هر کسی که به جشنواره میآید، بتواند دو سه روز آثار را ببیند، آثار نقد شوند و باب گفتوگو بین هنرمندان باز شود. امیدوارم همچنان شاهد حضور چهرههای شاخص تئاتر باشیم که با این موضوع تولید اثر میکنند و همچنین شاهد پیوند پیشکسوتان و صاحبنظران تئاتر دفاع مقدس با نسل جدیدی باشیم که ضرورت دارد صدایشان شنیده شود و سلیقهشان به رسمیت شمرده شود. این پیوند میتواند هنرِ با این موضوع را همچنان بهروز نگه دارد.»
شفیعی پس از این متن، پیام خود به جشنواره را بدین شرح قرائت کرد:
«هنر بخش مهمی از حافظه یک ملت است و تئاتر، از آنجا که انسان را بیواسطه در کنار انسان قرار میدهد، یکی از صمیمیترین و اثرگذارترین زبانهای روایت تاریخ، رنج، امید و مقاومت ملتهاست. جشنواره تئاتر مقاومت صرفاً یک رویداد هنری نیست؛ مجالی است برای آن که بخشی از تجربه تاریخی و زیسته مردم ایران با زبان هنر بازخوانی و به نسل امروز و فردا منتقل شود. مقاومت تنها یک واژه برای توصیف روزهای جنگ نیست؛ مقاومت فرهنگ ایستادگی در برابر تجاوز، بیعدالتی و تحقیر است؛ فرهنگی که در لحظههای دشوار، امید را زنده نگه میدارد و انسان را به آینده پیوند میدهد.
ما در سالهای اخیر، در کنار تجربههای تاریخی دفاع مقدس، شاهد روزهای دشوار و جنگها و تهدیدهای تازهای نیز بودهایم؛ روزهایی که بار دیگر نشان داد مردم ایران چگونه میتوانند در برابر دشواریها بایستند، از هویت و سرزمین خود دفاع کنند و به زندگی ادامه دهند. در چنین شرایطی، هنر بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. هنر میتواند روایت انسانی مقاومت را خلق کند؛ روایت مادران، پدران، جوانان، هنرمندان، سربازان، امدادگران، کادر درمان و همه مردمی که در روزهای سخت، سهمی در حفظ امید و زندگی داشتهاند. تئاتر میتواند این روایتها را از سطح خبر و گزارش فراتر ببرد و به تجربهای انسانی و ماندگار تبدیل کند.
از همین روست که تئاتر مقاومت صرفاً بازنمایی وقایع تاریخی نیست؛ این جشنواره بستری برای کشف زبانهای تازه، نگاههای نو و روایتهای خلاقانه از مفهوم مقاومت است. روایتی که مخاطب امروز، بهویژه نسل جوان، بتواند با آن ارتباط برقرار کند. امروز بیش از هر زمان دیگری به هنری نیاز داریم که هم حافظه داشته باشد و هم افق؛ هم ریشههای تاریخی ما را روایت کند و هم از آینده سخن بگوید. جشنواره تئاتر مقاومت اگر بتواند با آثارش میان گذشته و امروز، میان خاطره و آینده و میان رنج و امید پیوند برقرار کند، آنگاه از یک جشنواره فراتر خواهد رفت و به بخشی از حافظه فرهنگی جامعه تبدیل خواهد شد.
امیدوارم این جشنواره صحنهای باشد برای دیدن استعدادهای تازه، شنیدن صداهای متنوع و خلق آثاری که نه فقط در روزهای برگزاری جشنواره، بلکه در ذهن و دل مخاطبان باقی بمانند. باور دارم تا وقتی ملتی روایت خود را به دست هنر میسپارد، هیچ حادثهای نمیتواند حافظه و امید او را از میان ببرد. در روزهای سخت، گاهی یک پرچم، گاهی یک صدا، گاهی یک ترانه؛ همه با گوشت و پوست خود حس کردیم وقتی صدای چاوشی در روزهای سخت جنگ رمضان طنینانداز شد، گاهی یک ترانه و گاهی لحظاتی از یک تئاتر میتواند به یک ملت یادآوری کند که هنوز ایستاده است. تئاتر مقاومت روایت همین ایستادن است؛ اما نه فقط ایستادن در برابر متجاوز، بلکه ایستادن در برابر فراموشی، در برابر یأس و در برابر خاموش شدن چراغ امید. ما به هنر نیاز داریم تا آنچه بر ما گذشته است، فراموش نشود و آنچه هنوز میتوانیم بسازیم، دیده شود. برگزاری جشنواره تئاتر مقاومت را گرامی میدارم و برای همه هنرمندان این سرزمین سربلندی و تندرستی آرزو دارم.»
تجلیل از خانواده شهید رضا پارسامقدم و شهید رضا خزایی از همکاران بنیاد فرهنگی روایت فتح و اجرای پرفورمنس «مادر غواص» به کارگردانی پژمان شاهوردی بخش دیگری از این مراسم بود.
همچنین سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه دیگر مهمان آیین افتتاحیه بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت با گرامیداشت یاد امام شهید و شهدای جنگهای تحمیلی بیان کرد: «ما امروز در پیچیدهترین واقعه تاریخی قرار داریم؛ در میانه جنگی که ماههاست ادامه دارد. دنیایی که در آن حقوق بینالملل و ارزشهای منشور سازمان ملل حاکم بود، دیگر وجود ندارد. اکنون دو راه پیش روی ماست: راه نخست، تسلیم است که قدرتهای سلطهجو برای ما ترسیم کردهاند؛ و راه دوم، مقاومت است. مقاومت در مکتب ایران، امری انفعالی نیست، بلکه انتخابی فعال و پویا برای ساختن امروز و فردای کشور است؛ آن هم در تقابل با قواعدی که هژمونی نظامی قصد تحمیل آن را دارد.»
او با اشاره به تاریخ تمدن ایران تصریح کرد: «تاریخ تمدن ایران گواه بیش از هزار جنگ است. ما حدود ۲۰ تا ۳۰ جنگ وجودی در تاریخ خود داشتهایم؛ جنگهایی که تمامیت ارضی، حاکمیت ملی یا ابزارهای بازدارندگیمان را تهدید کرده است. متأسفانه در بسیاری از نبردهای وجودیِ گذشته، بخشی از مولفههای هویتی خود را از دست دادهایم اما تاریخ ۵۰۰ سال بعد، از مردم و سرداران این دوران به عنوان کسانی یاد خواهد کرد که در برابر امپراتوری خودخوانده نظامی ایستادند و در این نبرد وجودی پیروز شدند.»
خطیبزاده در پایان سخنانش گفت: «حضور من در اینجا صرفاً برای ادای وظیفه نیست؛ من روزگاری در مجموعه روایت فتح معلم بودم و با فضای هنر آشنا هستم. ملتها تنها با مرزهای جغرافیایی شناخته نمیشوند، بلکه با حافظه جمعی تعریف میشوند. هر کس گمان کند تئاتر تنها روایتی چنددقیقهای از یک مقطع کوتاه است، در اشتباه است. این آثار، سازنده روایت مشترک یک ملت هستند. رسانههای جریان اصلی قصد دارند این حافظه را از ما بگیرند، اما ما با همبستگی و وحدت، این روایت ایستادگی را ثبت خواهیم کرد و سرود پیروزی را بر فر از ایران عزیز سر خواهیم داد.»
مراسم تجلیل از کورش زارعی هنرمند سینما، تئاتر و تلویزیون به پاس سالها تلاش در فعالیتهای هنری و دغدغهمندی در روایت قصص قرآنی و تولید تئاتر محوریت هنر متعالی انقلاب با حضور مهدی شفیعی (معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، محسن سلیمانیفارسانی (مدیر انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس)، سعید مغیثه (ریاست مرکز بسیج رسانه ملی) و محمد اللهیاریفومنی (مدیرعامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی) از دیگر بخشهای این مراسم بود.
در ادامه جعفر قاسمی، هنرمند اهل میناب، مونولوگی با محوریت مشاهدات شخصیاش از فاجعه جنایت آمریکایی_صهیونیستی حمله به مدرسه شجره طیبه میناب در روز نهم اسفند را به نمایش گذاشت.
در بخشی از این آیین، از مجموعه نمایشنامه «۸ صحنه از جنگ رمضان» که به همت منوچهر اکبرلو گردآوری شده است، رونمایی شد؛ مجموعهای مشتمل بر هشت اثر تازه از نویسندگان تئاتر کشور که با تمرکز بر وقایع و حقایق «جنگ رمضان» گردآوری شده است.
منوچهر اکبرلو، گردآورنده این مجموعه و نویسنده یکی از آثار آن در تشریح اثر خود با عنوان «آتش و الماس»، ضمن ادای احترام به جامعه هنری حاضر گفت: «آتش و الماس» به سفارش دبیرخانه جشنواره و با رویکرد بازخوانی وقایع دوران دفاع مقدس و سوءقصد به جان شخصیتهای انقلابی در تیرماه ۱۳۶۰ به نگارش درآمده است. تلاش بر آن بود تا با پرهیز از بهکارگیری ادبیات و اصطلاحات روزمره و با تکیه بر اسناد و آرشیوهای تاریخی، روایتی صادقانه و مستند از آن برهه حساس ارائه شود.»
او در تبیین فلسفه انتخاب عنوان «آتش و الماس» افزود: «الماس در مجاورت آتش، نه تنها آسیب نمیبیند، بلکه جلا یافته و درخشانتر از پیش نمایان میشود. این نامگذاری، استعارهای از مقاومت و پویایی است که در بطن وقایع تاریخی اثر گنجانده شده است.»
در بخش بعدی مراسم، از برگزارکنندگان و مدرسان فعال در کارگاههای آموزشی بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت تقدیر شد. در این بخش، بهمن صادقحسنی از استان گیلان، غریب منوچهری از استان اردبیل و علی ارجمندنیا از استان خوزستان به عنوان برگزارکنندگان برتر مورد تجلیل قرار گرفتند. همچنین پژمان شاهوردی به پاس فعالیتهای آموزشی و هنری، به عنوان مدرس برتر این دوره از جشنواره معرفی و تقدیر شد.
در پایان چراغ جشنواره به دست محمد خزایی، فرزند خردسال شهید رضا خزایی روشن شد و تمامی حاضران در سالن به احترام ایران قیام کردند.
