به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سینمای نو و به نقل از روابط عمومی خانه سینما، مراسم بزرگداشت اسحاق خانزادی، محمد شهامت و حسن زاهدی، سه پیشکسوت عرصه صدابرداری و صداگذاری با عنوان «شب صدای سینمای ایران»، دوشنبه ۳۰ شهریور در سالن سیف الله داد خانه سینما برگزار شد.
هادی معنوی‌پور که اجرای برنامه را برعهده داشت و در ابتدای مراسم گفت: امروز بزرگداشت استادان حسن زاهدی، اسحاق خانزادی و بهروز شهامت را برگزار می کنیم. این هنرمندان به صدها قاب خاموش جان بخشیدند و آثارشان بخش جدایی‌ناپذیری از تاریخ سینمای ایران است. خانه سینما رسالت خود را در بزرگداشت بزرگان سینما ایفا می‌کند و حضور شما هنرمندان و بزرگان در این محفل، تأییدی بر جایگاه و هنر این بزرگواران است.
در ادامه، همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما بیان داشت: با افتخار می‌گویم که شاگرد هر سه بزرگوار بودم و خوشحالم دوستان چنین برنامه‌ای را در خانه سینما برگزار کردیم.
وی ادامه داد: برایم جالب است که این مراسم با رونمایی از اصغر فرهادی همراه شده است و فکر می‌کنم آمدن اصغرعزیز به این مراسم نشان از احترام او به عنصر صدا در سینما دارد. خوشحالم اصغر شاهوردی و همسر ایشان نیز در این مراسم حضور دارند. من هم نسبتی با حرفه صدا دارم؛ با مسعود بهنام همکاری نزدیکی داشتم.
سینما را نمی‌توان بدون صدا تصور کرد
بهمن اردلان رئیس صنف صدابرداران و صداگذاران سینما نیز بیان داشت: باعث افتخار است که امروز در حضور شما هستم. ما بچه‌های صدا حرف‌هایی در دلمان داریم که امروز می‌خواهم این حرف‌ها را با شما در میان بگذارم. مگر می‌شود شب صدا باشد و یادی از بسیاری از افرادی که در این عرصه فعال بودند، نکنیم. هنرمندانی که این مشعل را در دست گرفتند تا امروز به دست ما برسد.
وی افزود: از هیأت‌رئیسه و مدیرعامل خانه سینما ممنونم که مقدمات برگزاری این شب را فراهم کردند.
اردلان تصریح کرد: خیلی دوست داشتیم در کنار این سه عزیز، افراد دیگری همچون محسن روشن، محمد سفاک‌باشی، جهانگیر میرشکاری، محمدرضا دلپاک، بهمن حیدری، اصغر شاهوردی، بهروز معاونیان و عباس رستگارپور نیز حضور داشته باشند و به امید خدا در آینده از این دوستان تجلیل خواهد شد.
وی ادامه داد: یکی از اهداف انجمن، برگزاری مراسم سالانه برای صدای فیلم‌هاست که امیدوارم با همکاری مراجع مرتبط ، هر سال این برنامه را برگزار کنیم و به صدابرداران و صداگذاران فیلم‌ها جایزه بدهیم. سعی کردیم در این دوره یک آیین‌نامه اجرایی تدوین کنیم اما متأسفانه همواره بهانه‌هایی پیش آمد که نتوانستیم این برنامه سالانه را آغاز کنیم.
وی با اشاره به اهمیت صدا در سینما افزود: سینما را نمی‌شود بدون صدا تصور کرد و از ابتدای خلقت سینما، صدا جزء جدایی‌ناپذیر فیلم بوده است. اطمینان داریم نمی‌توان بهترین فیلم‌های تاریخ سینما را بدون صدا دید و از آنها لذت برد. باید اهمیت صدا را فریاد بزنیم، به امید اینکه جایگاه آن شناخته شود.
وی تاکید کرد: خوشبختانه در سال‌هایی، اهمیت این بخش درک شده و هنرمندان این حوزه فهرست بلندبالایی از آثاری را خلق کرده‌اند که افتخار آفریده است؛ آثاری که علاوه بر جوایز مهم داخلی، موفق به کسب جوایز بین‌المللی نیز شده‌اند. امروزه از هنرمندان بزرگ صدای سینمای ایران دعوت می‌شود تا در ژاپن کلاس برگزار کنند یا عضو آکادمی اسکار شوند.
اردلان در پایان گفت: مسئولان محترم، لطفاً با صدا بهتر برخورد کنید و نسبت به آن کم‌توجه نباشید. صدا در سینما ترکیبی از هنر و فناوری است و این هنر اهالی صداست که به معنا و احساس فیلم می‌افزاید. هرچه هنرمند قدر ببیند، به درخشش کارش افزوده می‌شود. هرچه به این حوزه ارج بیشتری بگذاریم، جوانان بهتری جذب این حرفه می‌شوند؛در غیر اینصورت هرچه بگذرد با صدایی کم‌رمق‌تر روبه‌رو خواهیم بود.
در ادامه برنامه برای بزرگداشت «حسن زاهدی» ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
حسن زاهدی گوهر روانش همچنان همان است که بود
در ادامه، منوچهر شاهسواری تهیه‌کننده پیشکسوت سینما نیز بیان داشت: در ذات انسان دو گوهر وجود دارد؛ ابتدا گوهر جان و دیگری گوهر روان آدمی. در گوهر روان؛ نیک‌خواهی، نیک‌جویی، محبت و آدمیت وجود دارد.از زمانی که شاگرد حسن زاهدی بودم و پس از آن در رفاقت و همکاری با او، گوهر روانش همچنان همان است که بود. همه ما باید به این حال غبطه بخوریم.
وی افزود: در فرهنگ ما وقتی آدمی را با نام کوتاه صدا می‌کنیم، نشان از بزرگی او دارد. من و اصغر شاهوردی روی یک نیمکت درس خواندیم و او اکنون روی ویلچر قرار دارد. نمی‌توانم بگویم خوشحالم یا ناراحت اما ناامیدی اهریمنی است که در قلب انسان رخنه می‌کند و وای بر ما اگر بگذاریم اهریمن بر ما رخنه کند.
این تهیه‌کننده متذکر شد: همه ما با وضعیت سینما، شرایط معیشتی همکاران و چالش‌های این عرصه آگاه هستیم؛ گاهی تلاش‌هایی می‌کنیم که جواب می‌دهد و گاهی هم نه.
وی افزود: حسن جان، تو بچه‌محل سینما هستی و همیشه با روی باز با آدم‌ها برخورد کرده‌ای. حسن جان، تو اهل سینما هستی و هرکجا که اهل آنجا حضور داشته باشند، اصالت حضور دارد.
اثر صدا در زنده بودن فیلم
سپس اصغر فرهادی کارگردان سینما روی سن آمد و در سخنانی گفت: خوشحالم که بعد از مدت‌ها اینجا هستم. من با آقای حسن زاهدی چهار فیلم کار کردم و به این سه عزیز و بزرگوارانی که در اینجا حضور دارند یا حضور ندارند، تبریک می‌گویم. از بهمن اردلان نیز بابت این برنامه تشکر می‌کنم.
وی درباره اهمیت صدا در سینما بیان داشت: صدا در سینما آنقدر مهم است که من اصلا فیلم آخرم را در ادای دین به صدا ساختم و کار برایم به جایی رسیده که موقع نوشتن و قبل از نگارش تصویر، صدا را می‌نویسم و شاید این کار، به این دلیل باشد که بیشتر تخیل کنیم. صدا المان مهمی است که در زنده بودن و خون فیلم خیلی اثرگذار است.
فرهادی درباره حسن زاهدی با اشاره به مسعود بهنام و شاهوردی که صدای سر صحنه را به سینما آوردند، گفت: در سینمای ایران نکته‌ای هست که در خارج از ایران آن را تجربه نکردم و آن حس پدرانگی صدابرداران در سینمای ایران است.
فرهادی خطاب به اردلان و صحبت های او گفت: صدا در سینمای ایران تحسین برانگیز بوده و در دنیا ، من بارها شنیده‌ام که گفته‌اند چطور چنین کاری کردید؟!
این کارگردان بین المللی سینما تاکید کرد: صدا باعث می‌شود ما در فیلم‌ها تخیل کنیم. یکی از فیلمسازان ما که خیلی به صدا توجه می‌کرد، استاد مهرجویی بود. شلختگی در فیلم‌هایش ابتدا از صدا می‌آید و بعد از تصویر. اگر فیلمسازان بتوانند به‌درستی از عنصر صدا استفاده کنند، به زنده بودن فیلم کمک می‌کند.
کارگردان «درباره الی» اظهار داشت: نسل صدابردارانی که در اینجا حضور دارند، دو ویژگی دارند؛ یکی اینکه صدا را وارد سینما کردند و دیگر اینکه جزء نخستین کسانی بودند که صدای سر صحنه را وارد سینما کردند. صدابرداران در ایران حضورشان در صحنه فقط برای صدابرداری نیست و نوعی حس پدرانگی دارند.
وی ادامه داد: فیلم «شهر زیبا» را در جایی فیلمبرداری کردیم که شرایط بسیار سختی داشت و یادم می آید حسن زاهدی به خانه یکی از محلی‌ها رفت و از آنها اجازه گرفت تا بتوانیم کار کنیم.
سپس جهانگیر میرشکاری، صدابردار پیشکسوت در سخنانی کوتاه گفت: صدای سینمای ایران امروز به جایی رسیده است که در همه جای دنیا دلپذیر است. ای کاش در سینمای امروز کمی هوای صدابرداران را از نظر دستمزد داشته باشند. این بچه‌ها با دل و جان کار می‌کنند اما در مقایسه با دیگر صنوف، دستمزد کمتری می‌گیرند.
بزرگداشت «حسن زاهدی»
در ادامه این مراسم بزرگداشت، حسن زاهدی که با تشویق حاضران به روی سن آمده بود، گفت: اصغر شاهوردی که امروز در جمع ما حضور دارد، عشق من است. اگر موفقیتی در زمینه صدابرداری سر صحنه به دست آورده‌ام، صدقه‌سر این مرد بزرگ بوده است؛ زیرا او به من آموخت چگونه سر صحنه کار کنم. در «زیر بام‌های شهر» بوم صدابرداری را در دست گرفتم و ایشان صدابرداری کردند و آن سال سیمرغ گرفتیم.
وی افزود: اسحاق خانزادی و بهروز شهامت نیز در اینجا هستند که من همیشه از آنها یاد می‌گیرم.
وی در پایان بیان داشت: من پنجاه سال است با جهانگیر میرشکاری رفیق هستم و تا آخر عمر با هم دوست خواهیم ماند.
سپس با حضور منوچهر شاهسواری، اصغر فرهادی، بهمن اردلان و جهانگیر میرشکاری از حسن زاهدی تجلیل شد.
در ادامه برنامه برای بزرگداشت «اسحاق» ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
در ادامه جواد طوسی منتقد سینما به روی سن آمد و گفت: هر سه عزیز ویژگی‌های خاص خودشان را دارند. برای مثال، آقای زاهدی وقتی همکاری مداومی با عباس کیارستمی و اصغر فرهادی دارد، این همکاری مشترک مبتنی بر نگاه کارشناسانه است. همکاری او با بهمن فرمان‌آرا، کیانوش عیاری و دیگر فیلمسازان نیز نشان می‌دهد که حتماً نقطه اتصال او با این آثار، با نوعی دغدغه‌مندی همراه است.
وی افزود: همکاری بهروز شهامت با کارگردانان سینمای ایران نیز این قابلیت را نشان می‌دهد که او می‌تواند خودش را با دنیای مختلف تطبیق دهد.
این منتقد پیشکسوت سینما با اشاره به اسحاق خانزادی و کارنامه پربار او گفت: بعد از زنده‌یاد روبیک منصوری، او در قله‌های صدابرداری ایران قرار می‌گیرد. زمانی که من کودک و نوجوان بودم، آقای روبیک منصوری در میان فیلم‌های تجاری و گیشه‌پسند، فیلم را با صدابرداری‌اش تأثیرگذار می‌کرد. ما نمی‌توانیم با نگاهی کارشناسانه، همان فیلم‌های عامه‌پسند را هم نادیده بگیریم زیرا حضور این عزیزان می‌تواند به چنین فیلم‌هایی تشخص بدهد.
وی افزود: تنوع و تکثر کارنامه خانزادی بسیار جالب است؛ از سینمای ساکن سهراب شهیدثالث گرفته تا فیلم «ملکوت» که با صدا، دنیای کابوس‌گون بهرام صادقی را دلپذیر می‌کند. در «چریکه تارا» یا «دلشدگان» و «کمال‌الملک»، عناصر افکتیو و صدا اهمیت پیدا می‌کند.
طوسی ادامه داد: سینمای عامه‌پسند را در نظر بگیرید؛ در این جنس از فیلم‌ها، صداگذار و صدابردار باید حواسشان باشد که مخاطب را با موسیقی یا تک‌گویی غافلگیر کنند. یعنی صدابردار و صداگذار باید خودشان را با جهان‌های مختلف فیلم تطبیق دهند.
وی خاطرنشان کرد: اسحاق خانزادی، در عین حال که در مقطعی کارمند وزارت فرهنگ و هنر بود، روحیه کارمندی پیدا نکرد که صرفاً یک حقوق بگیرد. او پا فراتر گذاشت و تجربه‌های جدیدی کسب کرد. برای اسحاق خانزادی عزیز آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم سلامت باشند.
وی تاکید کرد: اصغر فرهادی، فیلمساز اینجاست و باید در کانون التهابات، در کنار مردم خودش باشد و فیلم بسازد.
خاطرات عسگرپور با خانزادی
محمدمهدی عسگرپور رئیس هیات رئیسه خانه سینما نیز در سخنانی گفت: از دهه شصت با استاد خانزادی آشنا شدم و مسئولیت سینمای تجربی در آن زمان با من بود که در ساختمان وزارت ارشاد قرار داشت. وقتی به روزهای جشنواره فجر نزدیک می‌شدیم، گویا هر روز یک کلاس درس در آنجا برگزار می‌شد و بسیاری از کارگردانان جوان آن زمان وقتی وارد آن مجموعه می‌شدند، با اطلاعات زیادی خارج می‌شدند.
وی ادامه داد: زمانی که برای تدریس به دانشگاه دعوت شدم، اصرار داشتم که در چند جلسه توضیح دهم روال فیلمسازی از لحاظ فنی چگونه بود؛ توضیح این موضوع برای نسل جوانی که با دنیای دیجیتال سروکار دارد، برای من مهم بود؛ زیرا باید بدانند که درباره چند نسل قبل‌تر صحبت می‌کنیم. این نسل باید بداند چیزی که ما امروز با آن مواجه هستیم، حاصل چه تلاشی بوده و این تلاش‌ها چه ثمراتی داشته است. بخش زیادی از موفقیت سینمای ایران حاصل همین تلاش دوستان است.
خانزادی هرگز صدافروش نبود
در ادامه مراسم محمدرضا دلپاک نیز بیان داشت: سعادت این را داشتم که هشت سال دستیار استاد خانزادی بودم و از او اخلاق و معرفت یاد گرفتم. او هرگز صدافروش و هنربند نبود و به صدا به عنوان یک هنر نگاه می‌کرد. به قدری او درست کار می‌کرد که من صدای خارج از قاب را از او یاد گرفتم. ما اول باید به گوش شخصیت نگاه کنیم. اسحاق خانزادی با صدا قصه‌گویی می‌کرد.
وی سپس یک فایل صوتی از امیر نادری پخش کرد که درباره اسحاق خانزادی صحبت کرده بود.
بزرگداشت «اسحاق خانزادی»
اسحاق خانزادی در ادامه روی صحنه آمد و گفت: من همیشه از میکروفون می‌ترسیدم. تقریباً هزار و خرده‌ای فیلم کار کردم و در هر فیلمی، چه مستند و چه داستانی، کوچک‌ترین بی‌معرفتی در حق میکروفون نکردم و با آن رفاقت کردم.
وی ادامه داد: سعی کردم از آنالوگ به دیجیتال کار کنم و «آتش‌بس» اولین فیلمی بود که من به صورت دیجیتال کار کردم. هرکدام از فیلم‌ها برای من یک ارزش و یک زندگی است و نمی‌توانم هیچ‌کدام را فراموش کنم.
خانزادی در پایان بیان داشت: خوشحالم که تلاش‌هایم برای عرصه صدا در سینما بی‌اثر نبوده است. از دوستان خانه سینما و به ویژه خانم حیدرآبادی که برایم زحمات زیادی کشیده است، خیلی ممنونم. فیلم «عشق در انفرادی» مسعود کیمیایی را امسال کار کردم و امیدوارم باز هم بتوانم در این عرصه حضور داشته باشم.
سپس از با حضور جواد طوسی، محمدمهدی عسگرپور و محمدرضا دلپاک از اسحاق خانزادی تجلیل شد.
بزرگداشت «بهروز شهامت»
در ادامه برنامه برای بزرگداشت «بهروز شهامت» ویدیویی از این هنرمند برای حاضران پخش شد.
علی قوی‌تن، کارگردان سینما در این بخش از مراسم به روی سن آمد و گفت: من و آقا بهروز پنج، شش فیلم با هم کار کرده‌ایم و او در کار خودش سبک شخصی دارد، به جزئیات در فیلم می‌پردازد و چیزهایی را وارد فیلم می‌کند که در تصویر وجود ندارد. او برای صدای صحنه بسیار زحمت می‌کشد.
وی افزود: جوانان نسل جدید در کار با دیجیتال سرعت عمل دارند و دقیقاً مطابق تصویر کار می‌کنند، اما استادان ما در سینما از دهه شصت به بعد بسیار متفاوت هستند و به جزئیات زیادی می‌پردازند.
بهرام عظیمی کارگردان انیمیشن نیز بیان داشت: من به نمایندگی از بچه‌های انیمیشن اینجا هستم. کارگردانان بخش عمده‌ای از فیلم را مدیون صدا و تصویر هستناما ما انیمیشن‌سازها بیشتر از بقیه مدیون صدا و دوبله هستیم. انیمیشن هیچ صدایی ندارد و باید برای آن صدای خاص ساخته شود.
وی ادامه داد: آدم‌هایی که در صدا کار می‌کنند آدم‌های ساکتی هستند زیرا عادت کرده‌اند که بیشتر بشنوند. آقای شهامت بسیار اخلاق‌مدار هستند و حتی با کارگردانان جوان نیز با حوصله برخورد می‌کنند و نگاه از بالا به پایین ندارند.
عظیمی در ادامه گفت: آقای شهامت درک موسیقی بالایی دارد و موسیقی هم کار می‌کند. در انیمیشن «تهران ۱۵۰۰» صحنه‌ای بود که به صورت مدرن دیزی می‌خوردند و او یک موسیقی از فیلمفارسی را در آن قرار داد که بسیار جذاب شد. ایشان بر کار هنری اضافه می‌کند و برای ما بچه‌های انیمیشن جایگاه ویژه‌ای دارد، زیرا همیشه فلفل و نمک بیشتری به کار اضافه می‌کند.
آرش قاسمی، صدابردار سینما، در ادامه گفت: لذت ۳۰ سال شاگردی استاد شهامت را دارم و از این بابت خوشحالم.
تصویر دیده می‌شود اما صدا در خاطره‌ها می‌ماند
در ادامه مراسم بهروز شهامت به روی سن آمد و گفت: ما سال‌ها با صداگذاری و صدابرداری در خفا و بی‌ادعا کار کرده‌ایم و عادت نداریم مقابل میکروفون باشیم.
وی ادامه داد: وقتی به سال‌های گذشته نگاه می‌کنم، می‌بینم بخش بزرگی از زندگی من با سینما و هنر صدا گره خورده است. برای من صدا همیشه یک حرفه نبوده، بلکه بخشی از زندگی من بوده است راهی برای بیان احساس، شنیدن جزئیات و جهان بخشیدن به تصویر. در تمام این سال‌ها افتخار داشتم در کنار هنرمندان بزرگی کار کنم، از استادان بیاموزم و با همکارانم تجربه کنم و سهم کوچکی در ساختن و ماندگار شدن سینمای ایران داشته باشم.
این صدابردار سینما بیان کرد: امروز که به گذشته نگاه می‌کنم، شاید مهم‌ترین چیزی که برای من باقی مانده تنها نام و عنوان‌ها نباشد، بلکه خاطرات انسان‌هایی باشد که در این مسیر با من همراه بودند؛ همکارانی که در کنارشان تجربه کردم و دوستانی که حضورشان این مسیر را زیباتر کردند.
وی افزود: اگر امروز از سال‌های فعالیت من یاد شود، این افتخار را تنها متعلق به خودم نمی‌دانم. این حاصل سال‌ها همکاری، اعتماد، دوستی و عشق مشترک است. از همه کسانی که در این سال‌ها به من اعتماد کردند، فرصت دادند و به من آموختند، از صمیم قلب سپاسگزارم.
شهامت در پایان بیان داشت: من همیشه باور داشته‌ام که تصویر دیده می‌شود اما صدا در خاطره‌ها می‌ماند. امیدوارم اگر چیزی از این سال‌ها برای من باقی بماند، فقط نامی در تیتراژ فیلم‌ها نباشد، بلکه یاد و خاطره سال‌هایی باشد که با عشق و تعهد در کنار سینمای ایران زندگی و کار کردم. امروز با تمام وجود در برابر شما سر تعظیم فرود می‌آورم؛ در برابر هنر، در برابر سینما، در برابر استادان و همکارانی که از آنها آموختم و در برابر شما که با حضورتان این لحظه را برای من ماندگار کردید.
در ادامه با حضور اصغر فرهادی، بهرام عظیمی، آرش قاسمی و علی قوی تن و بهمن اردلان از بهروز شهامت تجلیل شد.
در پایان مراسم کیک تولد حسن زاهدی با حضور بهروز شهامت و اسحاق خانزادی روی صحنه آمد.
در این برنامه افرادی همچون اصغر فرهادی، همایون اسعدیان، محمدمهدی عسگرپور، منوچهر شاهسواری، محمد آلادپوش، عادل تبریزی، کامران سحرخیز، بهمن اردلان، جهانگیر میرشکاری، علی قوی تن، آرش قاسمی، علی اکبر ثقفی، عرفان یزدی، نادر فوقانی، امیر عابدی، بهرام بدخشانی، محمدعلی حسین‌نژاد، بهنود بخت‌طالع، حسن آقاکریمی، جواد طوسی، هوشنگ گلمکانی، بهرام عظیمی، نادر رضایی، علیرضا علویان، حسین فشمی،فرامرز ابوالصدق،رامین ابوالصدق،علی ابوالصدق،زهره علی اکبری،محمدرضا مرتضوی، روح الله جعفر بیگلو،اصغر شاهوردی، محمدرضا دلپاک، علیرضا نکو لعل، داریوش صادقپور، پیمان شیرمحمدی، جعفر پهلوان نشان، محمد کشفی، محسن کیوان فر، محمود جهرمی و… حضور داشتند.
